Artikel

Verslag StraatDiner West

Tekst: Judith Luyckx, 2014

StraatDiner West 2014

Foto: Jessica Spadacini

Alle rechten voorbehouden

Het StraatDiner in het Erasmuspark was een coproductie van Bite Me en Boloboost. Hieronder de belevingen van Judith Luyckx tijdens de voorbereidingen van StraatDiner West...

13:01 uur

Op maandag 5 mei verlaat ik rond 13.00 uur in licht eufore toestand op mijn fiets mijn straat in Bos en Lommer in westelijke richting. Missie: het bezoeken van zes keukens in de buurt in vierenhalf uur, de mensen ontmoeten die er koken, ze ondervragen over hun motieven mee te doen aan het straatdiner, wat ze koken, enzovoort. Einddoel: een geschreven impressie van het Straatdiner in het Erasmuspark, georganiseerd door BoLoBoost, Bite Me en het Comité 4 & 5 mei, met medewerking van Terrasmus en PodiumMozaiek.

Het moet een verhaal worden over verbinding. Verbinding in de buurt, verbinding tussen buurtgenoten, tussen keukenbezitters en koks, kookfanaten en fijnproevers. Beloning: een afwisselende maaltijd met een nog afwisselender gezelschap: 249 buurtgenoten!

Zes adressen in mijn tas, zes onbekende namen en telefoonnummers, mijn vrolijke gezichtje op en: daar ga ik!

13:06 uur

Geen sarma bij Svetlana

Het zonnetje schijnt, en een merel zingt opgewekt haar reeks melodische tonen als ik rond een uur langs de Erasmusgracht mijn eerste keuken vind. Svetlana woont samen met haar twee dochters in een prachtig nieuw appartement langs het spoor. Ze begroet me hartelijk als ik haar huis betreed. In haar frisse, ruime keuken komt de onweerstaanbare geur van gehaktballen me vertrouwd voor.

Met een kopje koffie en glaasje water voor mijn neus, en Svetlana’s jongste dochter huiselijk de ene na de andere gehaktbal draaiend aan de keukentafel, vraag ik Svetlana waar haar hulpkoks zijn. Er blijkt een kok onderweg te zijn, hopelijk kan deze het appartement vinden. Ze vertelt het zonder enig spoortje van stress, zoals ze ook zeer ontspannen elke portie vers gebraden ballen in een glazen schaal legt en een nieuwe portie rauwe aan de braadpan toevoegt. Een voor een draait ze de balletjes om en om. Ondertussen vertelt ze haar verhaal. Hoe ze in 1989 uit Servië naar Nederland kwam omdat de vader van haar kinderen hier werkte. Hoe ze vervolgens twee jaar hard werkte aan haar Nederlands en haar boekhoudkundige vaardigheden bijhield. Hoe ze werk vond en weer kwijtraakte omdat het bedrijf waarvoor ze werkte verhuisde naar Polen vanwege de goedkope arbeidskrachten, hoe ze dat niet op zich liet zitten en een nieuwe baan zocht en vond. En hoe ze altijd had gedacht terug te gaan naar Servië, maar de oorlog in Joegoslavië haar dwong om afstand te nemen van dit voornemen.

Nog steeds snapt ze niet dat die oorlog heeft kunnen ontstaan in het land waar ze zo thuis was. En waar zij – in de tijd dat ze er leefde – nooit het gevoel heeft gehad dat er verschillen waren tussen Kroaten, moslims, Serviërs. Iedereen was gewoon Joegoslaaf, leefde vreedzaam naast elkaar en maakte zich niet druk om verschillen die er tussen de verschillende bevolkingsgroepen zouden kunnen zijn. Dat dit in Joegoslavië heeft kunnen gebeuren betekent voor Svetlana dat het overal zou kunnen gebeuren. Ook in Nederland. Een bevreemdend idee.

Maar Svetlana is thuis in Bos & Lommer. Ze vindt het er prachtig en is blij dat ze hier vijf jaar geleden naar toe is verhuisd. Het is er altijd gezellig druk, de populatie is zeer divers, en die verschillende soorten en smaken mensen maken dat ze zich er thuis voelt. Omdat ze meer mensen uit haar buurt wilde leren kennen en omdat koken haar hobby is, sloot ze zich enige tijd geleden aan bij ‘thuisafgehaald.nl’. Nu kookt ze ongeveer drie keer in de week wat extra voor mensen uit de buurt. Ze geniet van de nieuwe gezichten, van de contacten die ze maakt, maar ook vooral van het koken. Favoriet bij de afhalers zijn melanzane alla parmigiana, avocadosalade met kip en haar spinazietaart van filodeeg. Geen Servische keuken? Een keer kreeg ze het verzoek om Sarma te koken, een traditioneel Joegoslavisch gerecht met rijst, tomaten en gehakt in koolbladen. Tot haar verrassing kwamen hier heel veel mensen op af, en waren de recensies lovend. Misschien gaat ze het nog eens maken.

Maar vandaag maakt Svetlana gehaktballetjes in tomatensaus, kip pilav en cannelloni met spinazie en ricotta. Drie gerechten voor 25 personen op een middag, dat lijkt mij nogal ambitieus. Maar zoals gezegd: Svetlana kookt veel en graag, en is op tijd begonnen. Haar dochter vertrouwt me toe dat haar moeder een kei is in organiseren, en weet wat ze doet.

Ik zit er nu bijna een uur, en heb moeite mezelf uit deze gemoedelijke en o zo aangenaam ruikende keuken los te trekken. Omdat ik nog minstens 100 vragen heb aan Svetlana en omdat de sfeer hier zo heerlijk sereen is. En vanwege die onweerstaanbare geur dus. Maar ik heb nog 5 keukens te gaan, en ga er dus vandoor. Bijna maak ik me zorgen over de rest van de gerechten: wat als de andere kok niet komt opdagen en ze alles zelf moet doen? Moet ik niet blijven en haar de rest van de middag helpen? Maar een blik op het gedecideerde gezicht van moeder en dochter maken dat ik deze gedachte snel weer loslaat. Svetlana heeft de touwtjes stevig in handen, ik kan met een gerust hart deze fijne keuken verlaten.

16.02 Bolozuela met Orso

De vierde keuken bevindt zich op een steenworp afstand van Orso, de ijsbeer die waakt over de brug naar het Erasmuspark. Hier ontmoet ik Paul, de eigenaar van de keuken, Nicolás, de Venezolaanse meebrenger van het gerecht, en Elke, die eigenlijk helemaal niet zich op had gegeven voor het koken, maar door toeval hier verzeild is geraakt.

Wil ik iets drinken? Water? Is dat niet een beetje saai?

De stemming zit er hier goed in. Nicolás leegt opgewekt het ene blik zwarte bonen na het andere in een van de twee grote zwarte pannen, Elke meet bekertjes rijst af in de rijstkoker, terwijl Paul – bezig met het bakken van bananen – losjes Engels en Nederlands met elkaar afwisselt als hij achtereenvolgens met mij, Elke of Nicolás praat. Elke heeft alle uien en knoflook geschild en gesneden, hoor ik van hem, en dat terwijl ze zich eigenlijk niet had opgegeven als kok voor het straatdinersgezelschap maar toevallig in het café stond op het moment dat keukens en koks voor het Straatdiners er met elkaar verbonden werden. Paul en Nicolás hebben haar met hun ongebreidelde enthousiasme en charmes hun groepje en Paul’s keuken in weten te praten.

Handige praters zijn het. Niet gek als je kijkt naar wat zij doen in het dagelijks leven: Paul is vertaler, Elke en Nicolás doen aan internationale betrekkingen, tenminste, Nicolás schrijft nog aan zijn thesis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij komt uit Venezuela, en bracht het gerecht mee: Pabellón Criollo. Zwarte bonen, witte rijst, bruin vlees: het symboliseert het samenkomen van mensen van verschillende pluimage in Venezuela. Een mooi symbolisch gerecht dus voor een buurtmaaltijd in het Erasmuspark. Wat Pabellón betekent? Een pavilioen, embleem, een logo, maar het kan ook een vlag zijn, of een tent. Met Pabellón kun je alle kanten op, grinnikt Nicolás. Net als met de ijsbeer overigens. Paul heeft drie schorten laten drukken met een foto van Orso de ijsbeer, met over zijn armen de Venezolaanse vlag. Eronder staat: Bolozuela! Het was een verrassing van Paul voor Elke en Nicolás, en laatstgenoemde wist niet wat hij zag toen Paul hem het schort showde: in Venezuela is de ijsbeer Pedrooso een soort antiheld, een mascotte die opduikt in hilarische filmpjes van een Venezolaans biermerk in gezelschap van bierdrinkende jongeren, sexy dames in bikini en saaie zakenmannen. Een ijsbeer op zijn buik tijdens het koken: Nicolás het supercool. En tof van Paul dat hij dat geregeld heeft.

Alle drie genieten ze van het wonen in Bos en Lommer. Hardlopen in het Westerpark om de hoek, uren rondneuzen en een praatje maken met Monique en haar medewerkers in De Nieuwe Boekhandel, borrelen of een filmpje kijken bij Vandebuurt, in het weekend Turks ontbijten bij Podium Mozaïek: wat kan een mens zich nog meer wensen. En wist ik dat er mensen uit 127 culturen wonen in Bos en Lommer?

Pedroso en Orso, internationale betrekkingen, liefde voor eten en voor de buurt: in deze keuken komt alles samen. Als ik vraag hoe de koks zich hebben voorbereid begrijp ik de goede sfeer in de keuken nog beter: ze hebben afgelopen woensdag ‘gerepeteerd’. Het gerecht samen bereid en opgegeten, bekeken wat er beter kon of smakelijker, en uiteindelijk de goedkeuring gegeven. Ik kan nog niet proeven, want het is nog niet klaar. Maar mijn maag rammelt, zeker als ik ook nog die verrukkelijke gebakken bananen op de gril van Paul zie liggen. Bananen? Neeeeeeeeeeee! Dat zijn Platanos! Hoe kunnen wij kaaskoppen denken dat het een banaan is. Iedereen ziet toch duidelijk het verschil?

Onthouden dus: platanos, PedrOrso, Pabellón, 127 culturen, ontbijten in Podium Mozaïek, vrouwen in bikini. Mijn hoofd duizelt, ondanks het water. Hoeveel kan ik nog in me opnemen? Op naar de volgende keuken…

16.53 Ambassadeur van Bos & Lommer

Met Marida zit ik heerlijk in de zon op het westbalkon van haar huis in Bos & Lommer waar ze woont sinds 2010. Maar eigenlijk is ze al veel langer West-georiënteerd, gezien haar eerdere woonplekken in Westerpark en de Burg. De Vlugtlaan. Haar vrienden moest ze wel even uitleggen dat ze na lang zoeken naar de perfecte koopwoning uiteindelijk haar droomappartement had gevonden in Bos en Lommer. Bij hen was het stadsdeel onbekend, en daardoor onbemind. Dat is ondertussen wel veranderd. Marida neemt haar bezoekers van binnen en buiten de stad steevast mee naar Vandebuurt, Podium Mozaïek, Erasmuspark en café Cook. Dat is toch een stuk interessanter dan het Leidseplein of het Vondelpark? Met succes, want steeds meer mensen worden enthousiast over ons stadsdeel.Marida houdt van de buurt. Er is veel te doen, ondernemers krijgen (en pakken!) kansen. Dat is anders dan in de andere wijken waar ze heeft gewoond. Ze is actief in de buurt, neemt de ambassadeursrol graag op zich: ze gaat mee naar de BoLokroegentocht, organiseerde deze ook een keer en haalt haar eten liever bij de zussen van Shukran op de Bos en Lommerweg dan bij Albert Heijn.

In haar keuken hebben Paul – in het dagelijks leven onder andere chefkok – en Rita uit Portugal de werkzaamheden zojuist afgerond. Ze hebben als enige keuken het vlees volledig weggelaten en een supergezond Indiaas gerecht gemaakt: Kitcheree. Met rijst, masala, mungbonen en groenten. Het gerecht is al helemaal klaar, en de keuken, zoals het een echte chefkok betaamd – alweer bijna blinkend schoon. Tijd voor een lekker pittig bakkie koffie in de zon dus!Paul en Rita waren onbekenden van Marida. Zij wonen sinds twee maanden vlakbij het Erasmuspark, maar al langer in Bos en Lommer. Ook zij hebben houden van de buurt. Koken op z’n vrije dag stoort Paul totaal niet als het gaat om zoon leuk initiatief als dit. Opeens ontdekt Paul op het balkon de winterviolen van Marida. Weet je dat je die kan eten? Ter plekke wordt besloten de violen toe te voegen aan de maaltijd, viool op de kitcheree, als kers op de taart. Maar de tijd dringt en ik moet verder, dus laat ik het zonnige balkon, nu nog met violen, snel achter me.17.20 Chefkoks meet dominee met griepOp de valreep klop ik aan bij de laatste keuken van vandaag: die van Paula. Eigenlijk zou er gekookt worden in de keuken van haar werk, de Augustanakerk aan de Erasmusgracht, maar toen bleek dat die niet beschikbaar was voor deze dag, stelde ze haar eigen keuken – ook in Bos & Lommer – ter beschikking. Ze heeft een griepje onder de leden, en kan daarom helaas niet mee-eten vanavond in het park, maar vanmiddag heeft ze het rustiger dan ze dacht: de koks hebben alles onder controle en weinig van haar nodig. Zij hebben beide de koksopleiding afgerond, en gaan als een razende tekeer in haar ruime keuken: taco’s, burrito’s, zelfgemaakte salsa, zelfgemaakte guacamole, oh ja, en gruwelijk lekkere broccolidip! En ook nog kalfsburgers.

Het loopt tegen half zes, maar de ambitieuze Ramon en Eelke hebben er nog steeds plezier in. Hij vult de burrito’s, zij braad de ene kalfsburger na de andere. Zij wonen respectievelijk negen en tien jaar in Bos en Lommer, naar volle tevredenheid.Paula is relatief nieuw in de buurt. Zij kwam twee jaar geleden naar Amsterdam, vanwege de liefde. Ze vond een mooie werkplek als dominee in een kleine protestantse gemeenschap. Terwijl we praten over haar werk ontdekt Paula dat de filmcrew die een film die een film maakt over Vogelaarwijken, de keukens filmt en het straatdiner in het park, nog in de tuin zit. ‘Even uitrusten hoor!’. Paula vindt het prima. Van Eelke krijgt ze een bordje in haar handen geduwd: ze mag voorproeven. En… als de eerste proever exemplarisch is voor de overige 250 die avond belooft het een heel geslaagde maaltijd te worden! Paula beveelt met name de salsa aan.

Het wordt tijd om te gaan. De laatste handen worden gelegd aan het eten, Paula kan bijna onder de wol, het diner zal binnen een uur worden geserveerd.

18:06 uur Domweg gelukkig

Met een hoofd vol indrukken – en met mijn mooie tafeldame – schuif ik aan een van de lange tafels in het Erasmuspark aan. Ik zie Svetlana en haar dochter. De andere kok is gekomen, maar even was er aan het eind toch even sprake van tijdsdruk, ondanks de goede planning en voorbereidingen. Nicolás, Paul en Elke staan achter de Venezolaanse vlag, in hun mooie schorten. Die van Paul is behoorlijk bevlekt geraakt. Bedrijfsongelukje bij het vervoer. Hij zit er niet mee. Ziet er wel lekker dramatisch uit zo. De Voices van Bos en Lommer zijn iets later aanwezig, vanwege oponthoud met hun chauffeur. Maar ze zijn er!

Lex de Jong van BoLoBoost opent het straatdiner in het Erasmuspark, en geeft het woord aan Jeroen van Berkel van Bestuurscommissie West. Jeroen pleit in zijn toespraak o.a. voor het meer zien staan van je buurman en buurvrouw. Erna speelt het Nederlands Blazers Ensemble de nog net niet zichtbare sterren van de hemel met een koor dat vrijheidsliederen zingt en bestaat uit mensen uit landen waar vrijheid niet vanzelfsprekend is. Er is tapdans, opzwepende blazersmuziek, een Senegalese zanger die zichzelf op bevlogen wijze begeleid op de Mbira, en een prachtig melancholisch lied gezongen door een Turkse dame waarbij hier en daar zacht wordt meegezongen door het publiek aan de tafels. Ik krijg kippenvel. En kijk eens rond naar mijn tafelgenoten van vanavond. 127 nationaliteiten. Ik zie er minstens 50 om me heen. Naast mij zit een mijnheer met groot enthousiasme zijn placemat in te kleuren (‘teken jezelf en je tafelgenoot tegenover je’) met mooi oranje, roze en groen, een jongetje interpreteert met wilde bewegingen de dynamische blazersmuziek, terwijl een krullenkopje van een jaar of drie probeert een van de ballonnen van het podium mee te nemen. Bekende en onbekende gezichten aan de tafels. Hongerig ook! Dus wordt alvast wat brood gedeeld. Enthousiast vallen we aan. En na de laatste klanken van het ensemble en koor mag ik ook eindelijk de gerechten proeven die ik deze middag heb langs zien komen.

Met onze – tot vanavond onbekende – tafelgenoten Gerard en Asha hebben we een heel mooie avond. We praten over de schoonheid van de Mercatorbuurt waar zij wonen, wisselen – twee wijntjes later – onze verkerings- en veroveringsverhalen uit, en steken als het donkerder wordt samen een kaarsje aan. Dat alles op een bijna zwoele voorzomeravond met heerlijke hapjes, goede muziek, en ongedwongen sfeer. Ik kijk rond en zie de kaarsjes aan andere tafels ook aangestoken worden en voel me warm worden. Hoe was het ookweer: domweg gelukkig in Bos en Lommer? Of in het Erasmuspark?

Als we naar huis lopen knipoog ik nog even naar Orso. Voor mij voortaan beter bekend als: PedrOrso. Na vandaag zal ik bij hem altijd met een grote grijns denken aan deze mooie dag in mei.


Terug naar VERSLAG STRAATDINERS


Meer lezen? Lees ook het verslag van Boloboost!

Terug naar de verslag Vrijheidsmaaltijden 2014 pagina

Alle rechten voorbehouden