Plantage Middenlaan 27 (voormalige Hervormde Kweekschool)

Verhalen over weggesmokkelden kinderen

Onderdeel van: Programma 4 mei

Locatie

Plantage Middenlaan 27 is het adres van de voormalige Hervormde Kweekschool, waar onderwijzeressen werden opgeleid. Tijdens de oorlog speelde het pand een belangrijke rol omdat het grensde aan de crèche waar kinderen wiens ouders in de Hollandsche Schouwburg vastzaten, werden ondergebracht. Via de aan elkaar grenzende tuinen werden kinderen naar de Kweekschool overgebracht en vandaar uit door het verzet weg gesmokkeld. Voormalige kinderverzorgster Gisela Wieberdink-Söhnlein en voormalig crèchekinderen Salo Muller en Frank Diamand vertellen.

Tijd: 11:00, 13:00 en 16:00

11.00 uur
Max Arian interviewt voormalig kinderverzorgster Gisela Wieberdink-Söhnlein over de tijd die zij rond de crèche heeft doorgebracht als verbinding tussen het Amsterdamse kindercomité en het Utrechtse kindercomité, die samen honderden kinderen hebben weggebracht. De crèche werd namelijk gebruikt om kinderen weg te smokkelen. Dat gebeurde op allerlei manieren: ze werden verstopt in vuilnisbakken, of tijdens wandelingen door het verzet weggehaald. Deze kinderen werden naar onderduikadressen verspreid over het hele land bracht. Gisela heeft aan deze ontsnappingen bijgedragen en vertelt meer over haar werk en wat er na haar arrestatie met haar gebeurd is.

13.00 uur
Salo Müller vertelt over zijn jeugdherinneringen aan de crèche en zijn onderduikperiode.

14:00
In de Kweekschool en de Hollandse Schouwburg, de verzamelplaats vanuit waar tussen 1942 en 1943 Joden gedeporteerd werden vanuit Amsterdam naar Westerbork, zal Laurien Vastenhout een compilatie tonen van verschillende interviews uit de "Tweeduizend Getuigen" collectie. Deze interviews zijn vanaf de jaren '70 afgenomen door de USC Shoah Foundation, een initiatief van Steven Spielberg waamee hij overlevenden van de Holocaust, waar ook ter wereld, aan het woord wilde laten (zie https://sfi.usc.edu/). In deze compilatie zullen de verhalen die betrekking hebben op de Hollandse Schouwburg centraal staan. De compilatie zal tonen dat de manier waarop individuen hun tijd in de Schouwburg beleefd hebben zeer uiteenlopend is. Waar waar de één voelde dat 'dit het einde' betekende, beschrijft de ander dat hij best nog genoten heeft van een optreden dat tijdens zijn tijd in de Schouwburg werd opgevoerd. Daar waar de een geen kans meer zag op een uitweg, bereidde de ander plannen voor om uit de Schouwburg te ontsnappen – vaak met succes. De compilatie zal worden ingeleid en daarna zal er tijd zijn voor het stellen van vragen.

16.00 uur
Frank Diamand zat als kind in de crèche en vertelt daarover. Daarna werd hij gedeporteerd naar kamp Westerbork en Bergen­-Belsen. Daar kwam hij op 9 september 1944 aan met de laatste trein die vanuit Nederland naar het Oosten ging. Hij heeft sterke herinneringen aan alles wat er buiten de trein gebeurde, aan de commotie, de lange stilstand van de trein en de naam van een van de grensdorpen van Duitsland: Bentheim. In Bergen-Belsen moesten zij lang wachten omdat er waarschijnlijk nog maar weinig plek was voor het transport dat aangekomen was. Het feit dat hij de oorlog overleefd heeft, is het resultaat van een bizarre toevalligheid. Na de oorlog heeft Frank Diamand verschillende films gemaakt, onder andere een over de beroemde historicus Saul Friedländer.