Artikel

Saskia van den Heuvel

“Aan ons de taak om kinderen te leren dat joden niet de staat Israël zijn en moslims niet IS.”

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden joden gedwongen om in de zogenaamde getto’s te wonen. Een van die getto’s was Asterdorp in Amsterdam-Noord. Er is maar weinig over bekend, zelfs in de joodse gemeenschap. Filmmaker, journalist en verhalenverteller Saskia van den Heuvel brengt hier verandering in. In haar documentaires over Asterdorp delen bewoners hun verhaal.

Asterdorp

Wat wil je bereiken met deze documentaire?
“Amsterdam-Noord is hip en happening, maar we moeten wel weten op wat voor aarde we lopen. Onze geschiedenis moet ingekleurd worden en Asterdorp is een blanco stukje van de holocaust. Asterdorp is destijds gebouwd om ‘asocialen’ bij elkaar te huisvesten om hen ‘het wonen te leren’. Het dorpje is ommuurd en heeft in 1927 maar één ingang. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moesten meer dan 300 joden gedwongen naar Asterdorp verhuizen.”

Hoe reageerden de voormalige joodse Asterdorpers op jouw oproep?
“Iedereen was blij dat ik ze had gevonden. Velen wisten zelf nagenoeg niets over Asterdorp. Een mooi voorbeeld is Loes Fransman, een joodse vrouw die als kind moest verhuizen naar Asterdorp. Als zij hierover vertelt in de joodse gemeenschap, wordt ze vaak vragend aangekeken. Dat kan best heftig zijn. Het is belangrijk dat mensen meer te weten komen over deze, tot nu toe nauwelijks bekende, geschiedenis.”

Op 4 mei organiseer je voor Open Joodse Huizen een activiteit in Asterdorp. Wat kunnen we verwachten?
“Een bijeenkomst waar joodse Asterdorpers hun verhaal vertellen en waar previews worden vertoond van de filmopnames. In de oorlog werd het Poortgebouw ook gebruikt als synagoge. Simon Waterman is helaas in november overleden, maar hij vertelde tijdens zijn interview dat hij hier in 1943 als dertienjarige het bar mitswa-ritueel heeft ondergaan. Zijn zoon Michiel is aanwezig op 4 mei en zal vertellen over zijn familieleden die in Asterdorp hebben gewoond. Uiteraard laten we ook delen van het interview met Simon zien, zodat hij er zelf ook bij is."

Wat is jouw drijfveer?
"Deze verborgen geschiedenissen moeten bekend worden. Ik hoop dat de documentaires in première gaan in EYE en dat alle geïnterviewden erbij zijn, dat het publiek hen een staande ovatie geeft. De eerste Asterdorpers zijn destijds in schaamte opgegroeid en uitgemaakt voor asocialen. Het is tijd dat deze groep gehoord en gezien wordt.”

Estafettevraag Iwan Faiman aan Saskia van den Heuvel:
'Wat zou er in Nederland gedaan moeten worden om culturele en religieuze minderheden te beschermen tegen rechts-extremisme en xenofobie?'
“Ik vind dat hier een belangrijke rol voor politieke leiders en de media is weggelegd.
Als volksvertegenwoordiger moet je weten waar je het over hebt, je moet historisch besef hebben en je mag de waarheid niet verdraaien. Een journalist heeft ook zijn verantwoordelijkheid. Neem geen samenvatting over maar onderzoek datgeen waar je over schrijft. En wees je bewust van je taalgebruik. Aan ons de taak om kinderen te leren dat joden niet de staat Israël zijn en moslims niet IS. Iedereen is een individu.”

Bekijk hier het programma op 4 mei in Asterdorp.
Voor meer informatie zie: www.asterdorp.nl

Alle rechten voorbehouden