Verhalen in het voormalig hoofdkantoor van de Sicherheidsdienst (SD)

Locatie

Gerrit van der Veenstraat 99 (Gerrit van der Veen College)
Gerrit van der Veenstraat 99 , 1077 DT Amsterdam

Toon kaart

Vanuit het oude hoofdkantoor van de Sicherheidsdienst (SD) op de voormalige Euterpestraat vertellen historicus Ad van Liempt en kunstenaar/onderzoeker Pieter Paul Pothoven over Willy Lages, verzet van een oplettende postbode en over Reina Prinsen Geerligs & geweld bij vrouwen in verzet.

10.00 uur
Willy Lages, hoofd van Nederlandse afdeling van de Duitse Sicherheidsdienst, hield kantoor in wat nu de rectorskamer van het Gerrit van der Veen College is. Het SD gebouw in de voormalige Euterpestraat was berucht: "Naar de Euterpestraat" voorspelde weinig goeds. Vanaf 1942 was hier ook de Zentralstelle fur Judische Auswanderung gevestigd, die de deportatie van Joden naar vernietigingskampen organiseerde. In het gebouw werden naast Joodse Amsterdammers ook veel verzetsmensen gemarteld of verder getransporteerd naar de kampen. Historicus Ad van Liempt vertelt.

 

11.00 uur Over een postbode en achterovergedrukte kwitanties
Eind november 1944 bombardeerde de Britse luchtmacht (RAF) het pand van de Sicherheidsdienst aan de Euterpestraat. Daarbij kwamen 4 SD’ers om, en werden ruim dertig woonhuizen en een school aan de overkant van de straat getroffen. Ad van Liempt vertelt het verhaal van over een postbode die bij de brand na het bombardement papieren achterover drukte om in zijn kacheltje te verbranden. Toen hij thuis kwam bleken het o.a. kwitanties te zijn van premies die waren betaald voor het arresteren van Joden.

 

13.00 uur Kunstenaar Pieter Paul Pothoven over verzetsvrouw Reina Prinsen Geerligs
Reina Prinsen Geerligs was lid van de links radicale verzetsgroep CS-6. Ze begon al vroeg in de oorlog met verzet. Eerst verrichtte ze kleine handelingen, maar uiteindelijk nam ze – hoogstwaarschijnlijk – deel aan meerdere gewapende aanslagen, waaronder de overval op het Amsterdamse bevolkingsregister en de aanslag op agent en collaborateur Pieter Kaay in Enschede. Zij was één van de weinige vrouwen in Nederland die op gelijke voet met mannen mee deed aan gewapend verzet. Kunstenaar Pieter Paul Pothoven (1981) doet onderzoek naar door socialisme geïnspireerd verzet voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam. Vanuit het hoofdkantoor van de SD, vertelt hij over haar verzet aan de hand van primair bronmateriaal. Het gebouw speelde een grote rol in de ondergang van CS-6. Brieven, processen-verbaal, orders voor interne beveiliging: wat vertellen deze bronnen? En wat houden zij verborgen?
Huizen van Verzet Gerrit vd Veen
Verzetsvrouw Reina Prinsen Geerligs

Huizen van Verzet 2017 Gerrit vd Veen

Foto: Luchtaanval van de geallieerden op de gebouwen van de Sicherheitsdienst. Bron: collectie Stadsarchief Amsterdam.