Gewone Noorderlingen over Amsterdam Noord voor en tijdens WOII

Kromme Distelstraat 17

Onderdeel van: Huizen van Verzet 2014, Programma 4 mei, Route Noord 2014

Locatie

Kromme Distelstraat 17
Kromme Distelstraat 17 , Amsterdam

Toon kaart

Saskia van den Heuvel gaat in gesprek met buurtbewoners over Amsterdam Noord voor en tijdens de oorlog; over de armoede, de werkloosheid, de CPN, de katholieke kerk, het verzet en natuurlijk het verwoestende bombardement.

Amsterdam Noord, het stadsdeel van de arbeider. Het stadsdeel van de armoede, misschien ook wel. In de crisisjaren voor WO II werd Noord hard getroffen. Lange rijen steuntrekkers waren normaal in het straatbeeld.
Die armoede verdeelde Noord in twee belangrijke groepen; de katholieken en de communisten. Beide groepen streden op hun eigen manier voor een beter leven.
Ook de NSB probeerde voet aan de grond te krijgen in Noord. En soms lukte dat, want ook de NSB beloofde een uitweg uit de crisis, met als lichtend voorbeeld de groeiende economie in Duitsland. Soms mislukte het ook dramatisch. Toen NSB-ers aanhang probeerde te werven op het Blauwe Zand werden ze met harde hand de wijk uitgeslagen door de communisten.

Tijdens WO II had Noord een andere positie dan de rest van Amsterdam. Dat had met name te maken met de industrie in Noord, die de Duitse bezetter ten gunste van haar eigen oorlogsvoering in wilde zetten. Vele sabotage-acties van het personeel waren het gevolg. De grootste bedreiging voor de geallieerden vormde de Fokkerfabrieken aan het Johan van Hasseltkanaal.

Het verzet in Amsterdam Noord was groot, met name omdat er zoveel communisten in dit deel van de stad woonden. Al in februari 1941 was er een grote metaalstaking, als verzet tegen de tewerkstelling in Duitsland. De CPN overweegt een algemene staking uit te roepen, maar de Duitsers zwichten voor de eisen van de CPN. De tewerkstelling van de metaalarbeiders is (voorlopig) van de baan. Een week later komt die algemene staking in heel Amsterdam alsnog, uit protest tegen het oppakken van meer dan 400 jonge joodse mannen; de beroemde Februaristaking!

In 1943 werden bombardementen uitgevoerd op Noord, bedoeld om de Fokkerfabrieken uit te schakelen. Maar er werden grote fouten gemaakt en tientallen Noorderlingen kwamen om het leven door dit ‘vriendschappelijk vuur’.

En dan was er nog het joodse getto in Amsterdam Noord; Asterdorp. Achter de muren van de voormalige woonschool in de Buiksloterham werden meer dan 300 joden ondergebracht. Een groot deel van hen werd naar Westerbork overgebracht en daarna naar de kampen in Duitsland, maar een aanzienlijk deel wist ook onder te duiken vanuit het dorp en overleefde zo de oorlog.

Op 4 mei vertellen gewone Noorderlingen over al deze gebeurtenissen in hun omgeving. Zo zal de 92-jarige Jan Spitteler vertellen over zijn huwelijksdag, 17 juli 1943. De dag van het mislukte bombardement op de Fokkerfabriek, waarbij zo veel mensen om het leven kwamen.
De 80 jarige Alie Schoumans komt uit een CPN-nest. Haar vader werd al in het begin van de oorlog opgepakt, maar haar moeder nam het stokje over. Voor de kleine Alie en haar zusje had dit grote gevolgen.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht Huizen van Verzet.