Artikel

De Mediatafel in het Vondelpark

Speech Theodor Holman

De Mediatafel in het Vondelpark, 5 mei 2013

De vrijheidsmaaltijd van mediapartners AVRO, AT5, RTV-NH en Het Parool vond plaats in het Vondelpark, voor het Paviljoen waar de AVRO volgend jaar intrekt. Op het een dag jonge terras van Park 3 deelden zo'n 45 medewerkers van de omroepen en krant de maaltijd terwijl afwisselend Willemijn Maas, Theodor Holman, Gideon Levy en Bart Barnas speechten over vrijheid van meningsuiting. Dichter Marjolijn van Heemstra sprak bij haar Vrijheidstoast over activist Garry Davis en riep de deelnemers op zich in zijn geest vaker te verzetten tegen opvattingen of systemen die haaks staan op de wereld waarin zij willen leven. Hieronder staat de speech van Theodor Holman.

De Vrijheid van Meningsuiting: Wat niet mag!

Ik heb een zeer sympathieke lezer van mijn columns die allergisch is voor een bepaald woord dat ik wel eens gebruik. Dan belt hij mij op en zegt: ‘’Je deed het weer hè?’’
‘’Heb ik het weer gedaan, Jan?’’ antwoord ik dan.
‘’Ja, je deed het weer, net als vorige week, toen ik je belde. Kijk maar in je column van vandaag, de negentiende regel van boven, daar staat het weer in de zin: ‘’Ik vind eigenlijk dat we daar niet zo over moeten zeuren.’’
‘’O ja, ik zie het nu ook staan, Jan.’’
Jan, belt me zo zeker één keer in de veertien dagen op. Wat er met hem aan de hand is, is het volgende: Jan kan niet tegen het woord ‘eigenlijk.’ ‘Eigenlijk’ is volgens hem het afschuwelijkste woord in de Nederlandse taal.
Ooit stuurde hij mij een lijst met honderd zinnen op die hij uit mijn columns had geplukt waarin ik het woord ‘eigenlijk’ had gebruikt.
Zinnen als: ‘’Eigenlijk is onze burgemeester meer een intellectueel dan een burgemeester.’’ En: ‘’Je kunt het eigenlijk deze broeders niet kwalijk nemen, wat erg intelligent zijn ze niet.’’ Of: ‘’Zou het eigenlijk niet veel beter zijn als die partij zichzelf ophief.’’ In elke zin had hij het woord ‘eigenlijk’ onderstreept.
Als ik aan Jan vroeg waarom hij dat zo’n lelijk woord vond, dan zei hij: ‘‘Ik vind het laf als je dat gebruikt. Dan ben je een lafaard.’’
‘‘Waarom ben ik dan een lafaard, Jan?’’
‘‘Nou, door dat woord te gebruiken.’’
Meer uitleg kwam er niet. Jan kon het niet verder uitleggen. Dat hij het gebruik van ‘eigenlijk’ laf vond, was meer gebaseerd op intuïtie dan op argumenten.
Maar, ik moet toegeven, Jan heeft gelijk.
Eigenlijk betekent eigenlijk: in werkelijkheid, echt, feitelijk, oorspronkelijk. Dat zegt het woordenboek. Maar er is iets anders met dat woord aan de hand. Het verbloemt wat je ‘eigenlijk’ wil zeggen.
Ik vind je eigenlijk niet leuk, betekent: ik vind je niet leuk.
Eigenlijk ben ik bang, betekent: ik ben bang.
Eigenlijk vind ik dat de vrijheid van meningsuiting niet onbeperkt is, betekent: ik vind dat er grenzen zijn aan de vrijheid van meningsuiting.
Eigenlijk gebruik je als een handschoen die je aantrekt om geen vingerafdrukken achter te laten.
De vrijheid van meningsuiting draait vaak om dat woord ‘eigenlijk.’
Je wilt iets stevigs zeggen, iets beweren wat misschien niet leuk om te vertellen is, iets stellen wat misschien iemand pijn doet, maar je wilt dat ‘eigenlijk’ niet zo hard zeggen. Je wilt ‘eigenlijk’ buiten schot blijven, je wilt ‘eigenlijk’ niemand pijn doen, - maar helaas, het moet wel gezegd.
De Vrijheid van Mening hebben we niet nodig waar de opvattingen geen pijn doen, waar de opinies zacht zijn, waar de kunst niet schokt.
Wat we vandaag vieren, op bevrijdingsdag, is de vrijheid die er is bevochten om onfatsoenlijk te zijn, om schokkend te zijn, om vervelend,, tegendraads, of grof te zijn, om pijn te doen - niet door geweld - maar door de opvattingen die je mag ventileren. We vieren dat we mogen doen, wat ‘eigenlijk’ niet mag. We vieren het verbreken van de taboes en het scheppen van nieuwe. We vieren dat we mogen stenigen met woorden. We vieren dat we niet alleen mogen praten, maar ook schreeuwen, schelden, treiteren, - allemaal zaken die ‘eigenlijk’ niet horen. Ook al doen ze soms uit wanhoop.
Tot slot: een rede als deze moet ‘eigenlijk’ eindigen met een oproep.
Mag ik u daarom oproepen om u vandaag eens onfatsoenlijk te uiten, en datgene te zeggen wat u op u lever heeft, maar waar u eigenlijk te laf voor bent.

Theodor Holman

Alle rechten voorbehouden

Media